Arbo regels werken op hoogte: dit is wat jij moet weten
Werken op hoogte brengt in de installatiebranche aanzienlijke risico’s met zich mee. Valpartijen op hoogte behoren tot de meest voorkomende oorzaken van ernstige arbeidsongevallen, terwijl veel situaties goed te voorkomen zijn met de juiste voorbereiding en maatregelen. Het kennen en toepassen van de arbo regels voor werken op hoogte is daarom essentieel voor elke organisatie die onder andere op daken, steigers, hoogwerkers of in hoge ruimtes werkt.
Arbo regels: wanneer geldt werken op hoogte als risicovol
Volgens de Arbowet moeten maatregelen genomen worden om veilig te kunnen werken vanaf 2,5 meter hoog of als er aanvullende risico’s zijn. Bijvoorbeeld bij werk boven water, machines, kwetsbare oppervlakken of andere situaties met verhoogd valgevaar.
Binnen de installatiesector zijn werkzaamheden op daken, steigers en in hoge hallen dagelijkse kost. Daarom is het nemen van maatregelen extra belangrijk.
Wettelijke basis: wat schrijft de Arbowet voor werken op hoogte?
De Arbowet en het Arbobesluit zijn helder: werkgevers moeten alle risico’s rondom werken op hoogte minimaliseren. Dit betekent o.a.:
- Werken op hoogte zoveel mogelijk vermijden
- De risico’s van werken op hoogte inventariseren en evalueren (RI&E)
- Collectieve en, indien nodig, persoonlijke valbeveiliging toepassen
- Periodieke trainingen organiseren
- Adequaat toezicht waarborgen
Voor werken op hoogte zijn vooral Arbobesluit 3.16 en 3.17 (valgevaar) én 7.4 t/m 7.10 (arbeidsmiddelen zoals ladders en steigers) van toepassing. Dit geldt zeker voor sectorspecifieke risico’s zoals werkzaamheden op platte of hellende daken of het installeren van zware componenten op hoogte.
Wie heeft welke plichten bij werken op hoogte?
Werkgevers, leidinggevenden en werknemers hebben allemaal andere plichten tijdens het werken op hoogte.
Werkgever
De werkgever beoordeelt of werken op hoogte kan worden vermeden, bijvoorbeeld door werkzaamheden vooraf op de grond uit te voeren. Is dat niet mogelijk, dan zorgt de werkgever voor passende maatregelen zoals collectieve valbeveiliging en de juiste PBM’s (zoals valharnassen en helmen). Daarnaast geeft de werkgever duidelijke werkinstructies en houdt actief toezicht op veilig werken.
Leidinggevende
Leidinggevenden zien erop toe dat medewerkers het veiligheidsbeleid naleven. Ze controleren het gebruik van valbeveiliging, melden incidenten en dragen zorg voor de dagelijkse handhaving van veiligheidsafspraken.
Werknemer
Werknemers zijn verplicht om de aangeboden collectieve en persoonlijke bescherming correct te gebruiken, onveilige situaties te melden en deel te nemen aan een voorlichting. De inzet van medewerkers bepaalt vaak het verschil tussen een veilige of risicovolle werksituatie.
Bekijk de factsheets over werken op hoogteValbeveiliging en persoonlijke beschermingsmiddelen: verplichtingen en slimme keuzes
Bij werkzaamheden op hoogte is valbeveiliging verplicht wanneer er sprake is van valgevaar. De wet schrijft daarbij voor dat collectieve maatregelen altijd eerst moeten worden toegepast.
Collectieve valbeveiliging heeft altijd de voorkeur: vaste relingen, dakrandbeveiliging, steigers of vangnetten moeten eerst overwogen worden. Pas wanneer dit aantoonbaar niet mogelijk is, mogen persoonlijke beschermingsmiddelen worden ingezet, zoals harnassen in combinatie met lijnen, of valstopapparatuur.
De juiste keuze hangt af van de werkplek. Voor werk op steigers gelden andere eisen dan voor werk op hellende daken of aan gevels. Wil je meer informatie? Neem dan eens contact op met een van onze arbo-adviseurs.
Praktische uitvoering: zo werk je écht veilig op hoogte
Veilig werken op hoogte vraagt niet alleen om de juiste middelen, maar vooral om een gestructureerde aanpak in de uitvoering. Breng per project de risico’s helder in kaart en doorloop een passend stappenplan: van ladders, steigers en werkbakken tot goedgekeurde hoogwerkers en permanente dakbeveiliging. Start altijd met een sector checklist en zet maatregelen direct om via onze interactieve tools.
Sancties & aansprakelijkheid: wat zijn de risico’s van niet naleven?
Het niet naleven van de arbo regels voor werken op hoogte heeft directe en soms verstrekkende gevolgen voor werkgevers en uitvoerders. Het zwaarste gevolg is natuurlijk het ontstaan van ernstige ongevallen, soms zelfs met dodelijke afloop.
Niet voldoen aan de actuele arbo regels voor werken op hoogte kan daarnaast leiden tot:
- Hoge boetes
- Directe stillegging van werkzaamheden
- Aansprakelijkheid bij (bijna-)ongevallen
De Nederlandse Arbeidsinspectie controleert streng en publiceert boetebedragen openbaar. Bekijk de actuele sanctielijst hier.
Bekijk de pagina over werken op hoogte in de ArboTechniek veiligheidsappTrainingen, instructie & certificaten: wat is verplicht en wat is slim?
Een goed getraind team is essentieel voor veilig werken op hoogte. De Arbowet verplicht werkgevers om medewerkers voldoende te instrueren en te zorgen dat zij deskundig zijn om hun werkzaamheden veilig uit te voeren. Veel organisaties in de installatiesector kiezen daarom voor trainingen zoals een basisveiligheid cursus of een werken-op-hoogtetraining, hoewel deze certificaten niet wettelijk verplicht zijn.
Aanvullend zijn toolboxmeetings en praktijk workshops sterk aan te bevelen om kennis up-to-date te houden.
Meer weten over Arbo-regels werken op hoogte? Bekijk de Arbocatalogus
De Arbocatalogus werken op hoogte voor de installatiebranche biedt een praktisch en sectorgericht kader met afspraken, methoden en oplossingen om risico’s bij werken op hoogte te voorkomen en veilig werken in de praktijk te borgen. Bekijk de volledige Arbocatalogus voor een compleet overzicht van risico’s en oplossingen.
Samen gaan we voor veilige én gezonde werkplekken binnen de installatiebranche.
Neem contact op met een van onze adviseurs