Werken met gevaarlijke stoffen

Werken met gevaarlijke stoffen is voor veel werknemers in de installatie- en isolatiebranche dagelijkse realiteit. Je hoeft niet in de chemische industrie te werken om ermee in aanraking te komen: ook bij lassen, lijmen, kitten of reinigen kun je worden blootgesteld aan stoffen die schadelijk zijn voor de gezondheid. Hier lees je alles wat je moet weten over veilig werken met gevaarlijke stoffen: van wetgeving tot herkenning, en van risico’s tot hulpmiddelen.

Wat valt onder gevaarlijke stoffen?

Gevaarlijke stoffen zijn stoffen of mengsels die schadelijk kunnen zijn voor veiligheid, gezondheid of het milieu. Gevaarlijke stoffen kunnen onder andere brandbaar, giftig, corrosief of kankerverwekkend zijn. In de installatiebranche wordt regelmatig met gevaarlijke stoffen gewerkt, zonder dat mensen dat in de gaten hebben.

Herkenning van gevaarlijke stoffen tijdens werk

De meeste gevaarlijke stoffen kunnen herkend worden aan de signalerings etiketten op de verpakking. Op deze etiketten staan veiligheidsinstructies, gevarenpictogrammen en informatie over het product. Niet alle gevaarlijke stoffen zijn verpakt, zoals kwartsstof en asbest. Kwartsstof is nauwelijks zichtbaar met het blote oog, het komt vooral vrij bij werkzaamheden als zagen, boren of slijpen van beton, baksteen of natuursteen. Asbest kan je niet aan het materiaal zelf herkennen. Het zit vaak in veel oudere bouwmaterialen verwerkt. Alleen gecertificeerde specialisten kunnen vaststellen of het om asbest gaat.

Gevarensymbolen

Gevarensymbolen zijn pictogrammen op de verpakking die de aard van het gevaar aangeven. Denk aan een vlam (brandbaar), doodshoofd (giftig) of uitroepteken (irriterend).

Waarschuwingszinnen (H-zinnen en P-zinnen)

H-zinnen beschrijven de aard van het gevaar, zoals “Kan schade aan organen veroorzaken”.

P-zinnen geven instructies voor veilig gebruik, zoals “Draag beschermende handschoenen”. Samen vormen ze een cruciaal onderdeel van het etiket.

Risico’s van werken met gevaarlijke stoffen

Gevaarlijke stoffen kunnen bijvoorbeeld leiden tot gezondheidsschade, brand of een explosie. De schade aan je gezondheid kan direct optreden nadat je in aanraking bent gekomen met de gevaarlijke stof, maar het kan soms ook pas na langdurige blootstelling optreden. Soms kan men jarenlang met een product werken en plotseling gezondheidsklachten krijgen. Dit is bijvoorbeeld het geval met oplosmiddelen die in sommige lijmen verwerkt is.

Hoe werk je veilig met gevaarlijke stoffen?

Hoe werk je nu precies met gevaarlijke stoffen?

• ✓ Stappenplan van de arbeidshygiënische strategie (STOP) volgen: deze strategie staat voor substitutie, technische maatregelen, organisatorische maatregelen en persoonlijke beschermingsmaatregelen
• ✓ Bronaanpak: Vervang gevaarlijke stoffen door minder schadelijke varianten waar mogelijk.
• ✓ Technische maatregelen: Zorg bijvoorbeeld voor goede ventilatie of afzuiging op de werkplek.
• ✓ Persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM): Gebruik ademhalingsbescherming, handschoenen, brillen en geschikte kleding.
• ✓ Hygiëne: Niet eten, drinken of roken tijdens het werk en handen wassen voor elke pauze.

Registratie en etikettering van gevaarlijke stoffen

Gevaarlijke stoffen moeten worden geregistreerd in een stoffenregister. Werkgevers zijn verplicht een actueel overzicht bij te houden. Daarnaast moeten alle verpakkingen zijn voorzien van correcte etiketten. Ook moeten leveranciers van gevaarlijke stoffen veiligheidsinformatiebladen meeleveren.

Gevaarlijke stoffen en de RI&E

In de Risico-Inventarisatie en -Evaluatie (RI&E) moeten de risico’s van gevaarlijke stoffen expliciet aan bod komen. De RI&E bevat vragen over verschillende typen stoffen, zoals CMR-stoffen (carcinogeen, mutageen en reprotoxisch), brandbare en explosieve stoffen en gevaarlijke stoffen in het algemeen. De RI&E geeft daarmee inzicht in de risico’s, maar specificeert niet exact welke stoffen binnen het bedrijf aanwezig zijn en wat de blootstellingsrisico’s zijn. Deze informatie wordt vastgelegd in een gevaarlijke stoffenregister, eventueel aangevuld met een verdiepende RI&E

Wat te doen als je in contact komt met gevaarlijke stoffen?

Als iemand in contact komt met gevaarlijke stoffen is het belangrijk om een BHV’er te roepen. De BHV’er bepaalt vervolgens of er een arts moet komen.

• ✓ Bij contact met de huid of ogen moet je direct bevuilde kleding uittrekken en het etiket of veiligheidsinformatieblad raadplegen voor de juiste instructies, aangezien de maatregelen per stof kunnen verschillen. In veel gevallen is het belangrijk om de huid of ogen onmiddellijk met lauwwarm water te spoelen, maar let op: sommige stoffen reageren juist heftig bij contact met water.
• ✓ Bij inslikken: laat het slachtoffer de mond spoelen en kleine slokjes water drinken. Of braken juist wel of niet gewenst is, hangt af van de betreffende stof. Raadpleeg daarom altijd het etiket of het veiligheidsinformatieblad voor de juiste instructies.
• ✓ Bij inademing: Breng het slachtoffer in de frisse lucht; zonodig naar buiten brengen

Hoe kan ik als werkgever zorgen dat mijn werknemers veilig kunnen werken met gevaarlijke stoffen?

Werkgevers zijn verplicht om werknemers goed te informeren over de gevaren van de stoffen waarmee ze werken en hen te leren hoe ze veilig kunnen handelen. Dat begint met een inventarisatie van alle gevaarlijke stoffen op de werkvloer en het bijhouden van een actueel veiligheidsinformatieblad (VIB) per stof. Vervolgens moeten werkgevers voorlichting en training geven over het herkennen van risico’s, het juist gebruiken van persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM’s) en wat te doen bij ongelukken of blootstelling.

ArboTechniek: advies over werken met gevaarlijke stoffen

Heb je behoefte aan deskundig advies over veilig werken met gevaarlijke stoffen? Bij ArboTechiek kun je terecht voor diverse hulpmiddelen, praktijkdagen of advies op basis van jouw situatie. Ben je benieuwd hoe we jou kunnen helpen? Neem dan contact met ons op.