Wat is de Arbowet? Zo werkt veilig en gezond werken in de installatiebranche
De Arbowet (Arbeidsomstandighedenwet) bepaalt wat werkgevers en werknemers moeten doen om gezond en veilig werken mogelijk te maken. In de installatiebranche komen werknemers vaak situaties tegen die risico’s met zich meebrengen. Denk aan werken op hoogte, het tillen van zware materialen en het werken met stoffen die schadelijk kunnen zijn. Op deze pagina lees je wat de Arbowet precies inhoudt, welke verplichtingen erbij horen en hoe je dit praktisch toepast binnen jouw organisatie.
De Arbowet, wat houdt het in?
De Arbowet (afkorting van de Arbeidsomstandighedenwet) is de belangrijkste wet in Nederland voor gezond en veilig werken. In deze wet staan regels en verplichtingen voor werkgevers én werknemers om arbeidsrisico’s te voorkomen en de gezondheid op de werkvloer te beschermen. De Arbowet geldt voor alle sectoren en voor alle plekken waar arbeid wordt verricht. Arbowet veiligheid draait daarbij om één doel: zorgen dat iedereen veilig kan werken en risico’s zoveel mogelijk worden beperkt.
Hoewel de Arbowet geldt voor alle sectoren, speelt hij in de installatiebranche een grote rol in het dagelijks werk. Installateurs hebben regelmatig te maken met werken op hoogte, werken met zware arbeidsmiddelen en blootstelling aan gevaarlijke stoffen.
De Arbowet uitgelegd
De Arbowet heeft als doel om werknemers zo goed mogelijk te beschermen tegen risico’s op het werk en om gezond en veilig werken te bevorderen. De wet beschrijft daarbij vooral de hoofdlijnen en kaders waaraan werkgevers moeten voldoen. Deze kaders zijn verder uitgewerkt in het Arbobesluit en de Arboregeling, waarin concrete regels en normen zijn vastgelegd. Denk bijvoorbeeld aan grenswaarden voor geluid, voorschriften voor werken op hoogte en het veilig gebruiken van arbeidsmiddelen. Werkgevers zijn verplicht om arbeidsrisico’s zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken, zodat arbeidsgerelateerde gezondheidsrisico’s worden verminderd en de kans op arbeidsongevallen wordt verkleind.
De Arbowet verplicht werkgevers om risico’s op een gestructureerde manier aan te pakken. Een werkgever moet onder andere een RI&E (Risico-inventarisatie en -evaluatie) uitvoeren, passende maatregelen nemen om risico’s te beperken en werknemers informeren en betrekken bij veilig en gezond werken. In sectoren zoals de installatiebranche gaat het in de praktijk vaak om risico’s zoals werken op hoogte, fysieke belasting, werken met elektrische installaties en blootstelling aan gevaarlijke stoffen of materialen.
Ontdek alles over de wet- en regelgeving rond veilig en gezond werken in de ArbocatalogusArbo verplichtingen werkgever
De Arbowet verplicht werkgevers om te zorgen voor een veilige en gezonde werkplek. Een belangrijk onderdeel daarvan is een actuele RI&E (Risico-inventarisatie en -evaluatie). Hierin breng je alle arbeidsrisico’s binnen het bedrijf in kaart, zoals risico’s bij werken op hoogte, werken met arbeidsmiddelen en blootstelling aan gevaarlijke stoffen.
Op basis van de RI&E stel je een plan van aanpak op met maatregelen om risico’s te voorkomen of te beperken.
Daarnaast ben je verantwoordelijk voor het geven van voorlichting aan medewerkers en het beschikbaar stellen van passende persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM), die ook op de juiste manier worden gebruikt.
De belangrijkste verplichtingen op een rij
Een werkgever moet onder andere het volgende regelen:
- Een RI&E opstellen en actueel houden, inclusief een plan van aanpak en de uitvoering van de maatregelen.
- Werknemers tijdig voorlichten en instrueren, bijvoorbeeld over veilig werken, procedures en het gebruik van arbeidsmiddelen en persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM).
- Een preventiemedewerker aanstellen en zorgen voor passende arbodienstverlening, waaronder toegang tot een bedrijfsarts (vastgelegd in het basiscontract).
- Aandacht hebben voor zowel fysieke risico’s als mentale belasting, waaronder psychosociale arbeidsbelasting (PSA) zoals werkdruk, agressie, pesten of seksuele intimidatie.
- Werknemers betrekken bij het arbobeleid, bijvoorbeeld via werkoverleg of via een toolboxmeeting
Arbo verplichtingen werknemer
Ook werknemers hebben verplichtingen volgens de Arbowet. In artikel 11 van de Arbowet staat dat werknemers zorgvuldig moeten omgaan met hun eigen veiligheid en gezondheid, en met die van anderen. Dit betekent onder andere dat zij arbeidsmiddelen en gevaarlijke stoffen correct gebruiken, instructies opvolgen, persoonlijke beschermingsmiddelen op de juiste manier gebruiken en onveilige situaties direct melden bij de werkgever.
De arbowetgeving op de werkplek: zo werkt het in de praktijk
In de praktijk betekent voldoen aan de Arbowet dat je niet alleen het arbobeleid op papier regelt, maar ook zorgt dat er veilig gewerkt wordt op de werkvloer. Welke risico’s prioriteit hebben, verschilt per sector en werkzaamheden.
In de installatiesector ligt de focus vaak op werken op hoogte, veilig tillen en dragen en het beperken van risico’s bij materialen of stoffen.
Daarnaast vraagt de Arbowet ook aandacht voor psychosociale arbeidsbelasting (PSA), zoals werkdruk, pesten of agressie.
Op de pagina tools per thema van ArboTechniek vind je praktische hulpmiddelen zoals factsheets, zelfinspectietools en praktijkinformatie.
Sancties wanneer de Arbowet niet wordt nageleefd
De Nederlandse Arbeidsinspectie houdt toezicht op de naleving van de Arbowet, ook in de installatiebranche. Bij overtredingen kan de inspectie maatregelen opleggen, zoals een waarschuwing, een boete of in ernstige situaties (tijdelijke) stillegging van het werk.
Als werkgever kun je bovendien aansprakelijk worden gesteld wanneer een werknemer door het werk letsel krijgt of gezondheidsklachten ontwikkelt, bijvoorbeeld bij een arbeidsongeval. Daarom is het belangrijk om preventie maatregelen goed te organiseren en de verplichte documentatie, zoals de RI&E en het plan van aanpak, op orde te hebben.
De tools van ArboTechniek helpen jou met het voldoen aan de regels van de Arbowet
ArboTechniek helpt je daarbij met praktische tools en actuele informatie voor de installatiebranche. Zo kun je met de RI&E-tool CHEPP risico’s in kaart brengen en vastleggen. Daarnaast vind je in de arbocatalogus duidelijke afspraken en oplossingen die werkgevers en werknemers in de branche samen hebben opgesteld om veilig en gezond te werken.
Wil je hulp bij het toepassen van de Arbowet in jouw organisatie? Neem dan gerust contact op met een van onze arbo-adviseurs.
Bekijk de RI&E-tool (CHEPP) van ArboTechniekVeelgestelde vragen over wat is de arbowet
Wat is het verschil tussen Arbowet, Arbobesluit en Arboregeling?
- De Arbowet bevat de algemene regels (kaderwet).
- Het Arbobesluit werkt die regels concreter uit.
- De Arboregeling bevat nog meer details en praktische voorschriften.