Werken met asbest

Tientallen jaren geleden bleek dat het inademen van asbestvezels gevaarlijke ziektes kan veroorzaken. Het inademen van asbestvezels kan namelijk gevaarlijke ziektes veroorzaken zoals stoflongen, longkanker en buikvlieskanker. De gezondheidseffecten worden pas na 10 tot 60 jaar zichtbaar. Met asbest werken kan dus levensgevaarlijk zijn.

Bekijk de Arbocatalogus over werken met asbest

Asbest

Het mineraal asbest werd na 1950 verwerkt in producten en veel gebruikt in gebouwen, schepen, fabrieken en treinen. Ook werd het gebruikt voor het verharden van wegen, paden en erven. Vanaf 1 juli 1993 is het gebruik van asbest verboden in Nederland. Bij werkzaamheden aan panden waarin asbest zich bevindt, kunnen werknemers de vezels inademen. Er zijn daarom strenge regels voor werken met asbest.

Waar kan ik asbest aantreffen?

Doordat asbest vanaf 1993 verboden is, komt het voornamelijk voor in gebouwen die gebouwd zijn voor 1994. Asbest zit vaak in daken en isolatiemateriaal, bijvoorbeeld in golfplaten, schoorstenen, leidingisolatie, plafondplaten, vensterbanken, cv-installaties, vloerzeil of kit bij kozijnen.

Grenswaarden en risicoklassen

In de lucht die werknemers inademen mogen zich maximaal 2000 asbestvezels per kubieke meter lucht bevinden. Is het aantal lager dan de grenswaarde (dat wordt bepaald met luchtmetingen door een gecertificeerd laboratorium)? Dan valt het werk in risicoklasse 1. Er gelden dan een aantal basisregels:

Persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM): Draag geschikte bescherming, zoals een FFP3 ademhalingsmasker en wegwerpoverall.
Afvalbeheer: Asbesthoudend afval moet zorgvuldig worden verzameld en afgevoerd.
Opleiding: Alleen werknemers met een geldige instructie of opleiding voor asbestverwijdering mogen dit werk uitvoeren.

Is het aantal asbestvezels hoger dan de grenswaarde, dan valt het werk in risicoklasse 2 of 2A. Er gelden strengere veiligheidsmaatregelen:

Afgesloten werkgebied: Het werkgebied moet volledig worden afgeschermd om verspreiding van asbestvezels te voorkomen.
Specialistische apparatuur: Gebruik van geavanceerde ademhalingsapparatuur, zoals een volgelaatsmasker met perslucht, is verplicht.
Gecertificeerde bedrijven: Alleen bedrijven met een asbestverwijdering certificaat mogen deze werkzaamheden uitvoeren.

Asbestinventarisatie

In gebouwen voor 1994 moet een asbestinventarisatie uitgevoerd worden door een gecertificeerd bedrijf. Dit voorkomt dat werknemers met te veel asbest werken. Wanneer er asbest geconstateerd wordt, voert een inventarisatiebureau een onderzoek uit en geeft in een rapport aan hoe de asbest verwijderd moet worden.

Asbestverwijdering

Valt de hoeveelheid asbest binnen risicoklasse 1? Dan mag iedere aannemer werkzaamheden uitvoeren. Wel moeten alle werknemers goed opgeleid en geïnstrueerd zijn en dient er gebruik te worden gemaakt van de juiste persoonlijke beschermingsmiddelen.

Het verwijderings- of sloopbedrijf moet de asbestverwijdering vooraf melden bij de Nederlandse Arbeidsinspectie (NLA) via een online meldformulier. Is er sprake van risicoklasse 2 of 2a? Dan mag de asbest uitsluitend verwijderd worden door een SC-530 gecertificeerd asbestverwijderingsbedrijf. Het verwijderingsbedrijf moet de verwijdering van tevoren melden bij de Nederlandse Arbeidsinspectie (NLA) via een online meldformulier.

Werknemers beschermen tegen asbest

Als werkgever moet je maatregelen treffen om werknemers te beschermen tegen asbest. Zo moeten werknemers beschermende kleding en beschermingsmiddelen dragen en er moeten douche-units zijn. Daarnaast is adembescherming (volgelaatsmasker met P3-filter) essentieel. Ook moet het risico op blootstelling aan asbest vermeld staan in een RI&E. Hiernaast moeten werknemers die met asbest werken minimaal 1 keer per 3 jaar medisch onderzoek aangeboden krijgen. Tot slot moeten werkgevers hun werknemers inlichten over de gevaren van de schadelijke stof.

Wat te doen als ik in aanraking ben gekomen met asbest?

Ben je tijdens het werk in aanraking gekomen met asbest, volg dan deze 3 stappen:

Stop onmiddellijk: vermoed je dat je in contact bent gekomen met asbest, stop dan direct met wat je aan het doen bent en verlaat het gebied waar de blootstelling heeft plaatsgevonden.

Minimaliseer verspreiding: Probeer te voorkomen dat de vezels zich verspreiden naar andere delen van het gebouw of je kleding. Doe je kleding uit en doe dit in een afgesloten plastic zak. Zo voorkom je dat andere mensen met asbest in aanraking komen. Ga in ieder geval niet zelf reinigen of opruimen.

Meld de blootstelling: Ben je met asbest in aanraking gekomen? Dan is het belangrijk om dit te melden bij de eigenaar en direct een asbestsaneringsbedrijf in te (laten) schakelen.

Veelgestelde vragen

Wat moet ik doen als ik asbest aantref tijdens werkzaamheden?

Werkgevers moeten maatregelen nemen om blootstelling aan asbestvezels te voorkomen. Kom je tijdens je werk asbest tegen? Meld dit dan bij jouw werkgever.

Hoe voorkom ik blootstelling aan asbest op het werk?

Het meeste asbest zit op dit moment nog in gebouwen van voor 1994. Het vormt een risico als vezels vrij kunnen komen. Bijvoorbeeld als er werkzaamheden (schuren, boren, zagen en breken) in een gebouw plaatsvinden. Voor de start van renovatie- of sloopwerkzaamheden moet een gecertificeerd bedrijf het asbest inventariseren. Kunnen asbestvezels eenvoudig vrijkomen, bijvoorbeeld door beschadiging of verwering? Dan laat je het saneren door een gecertificeerd bedrijf.

Wanneer moet ik als werkgever asbest laten verwijderen?

Asbest vormt een risico als er asbestvezels vrijkomen. Asbestvezels kunnen vrijkomen als:

de vezels niet of nauwelijks vastzitten in een ander materiaal,
als het asbesthoudende materiaal in slechte staat verkeert,
als men het asbesthoudende materiaal op een ondeskundige manier sloopt of bewerkt (schuren, boren, zagen en breken).

Als het risico bestaat dat deze vezels vrijkomen op de werkplek, moet je het laten verwijderen.