Werken met gevaarlijke stoffen
Werken met gevaarlijke stoffen is voor veel werknemers in de installatie- en isolatiebranche dagelijkse realiteit. Je hoeft niet in de chemische industrie te werken om ermee in aanraking te komen: ook bij lassen, lijmen, kitten of reinigen kun je worden blootgesteld aan stoffen die schadelijk zijn voor de gezondheid. Hier lees je alles wat je moet weten over veilig werken met gevaarlijke stoffen: van wetgeving tot herkenning, en van risico’s tot hulpmiddelen.
Wat valt onder gevaarlijke stoffen?
Gevaarlijke stoffen zijn stoffen of mengsels die schadelijk kunnen zijn voor de gezondheid of het milieu. Gevaarlijke stoffen kunnen brandbaar, giftig, corrosief of kankerverwekkend zijn. Het zit bijvoorbeeld in oplosmiddelen, lijmen, verf, lasrook, asbest, kwartsstof of formaldehyde. Is het een product dat gevaarlijke stoffen in zich draagt? Dan staat op het etiket van verpakte gevaarlijke stoffen de product- en veiligheidsinformatie.
Herkenning van gevaarlijke stoffen tijdens werk
Je herkent gevaarlijke stoffen aan de signaleringsetiketten op de verpakking. Deze bevatten informatie over het product, gevarenpictogrammen en veiligheidsinstructies.
Gevarensymbolen
Gevarensymbolen zijn grafische iconen op de verpakking die de aard van het gevaar aangeven. Denk aan een vlam (brandbaar), doodshoofd (giftig) of uitroepteken (irriterend). Ze vallen onder de Europese CLP-verordening en helpen je in één oogopslag te herkennen wat het risico is.
Waarschuwingszinnen (H-zinnen en P-zinnen)
H-zinnen beschrijven de aard van het gevaar, zoals “Kan schade aan organen veroorzaken”. P-zinnen geven instructies voor veilig gebruik, zoals “Draag beschermende handschoenen”. Samen vormen ze een cruciaal onderdeel van het etiket.
Etikettering volgens CLP-verordening
CLP staat voor Classification, Labelling and Packaging. Deze Europese verordening verplicht producenten om gevaarlijke stoffen te voorzien van uniforme etiketten, inclusief gevarensymbolen, H- en P-zinnen, en contactinformatie. Op basis van deze informatie weet je hoe je veilig met de stof moet omgaan. Op de werkplek moet bovendien altijd een Werkplek Instructiekaart (WIK) aanwezig zijn voor elke stof.
Risico’s van werken met gevaarlijke stoffen
Gevaarlijke stoffen kunnen leiden tot gezondheidsschade, brand of een explosie. De schade aan je gezondheid kan onmiddellijk gebeuren als men in aanraking komt met een product, maar het kan soms ook pas na langdurige blootstelling. Soms kan men jarenlang met een product werken en plotseling gezondheidsklachten krijgen. Bijvoorbeeld is dit het geval met oplosmiddelen die in sommige lijmen verwerkt is.
Veilig werken met gevaarlijke stoffen
Bescherm jezelf en je collega’s door veilig en verantwoord om te gaan met gevaarlijke stoffen. Voorkom gezondheidsrisico’s en werk volgens de juiste richtlijnen en maatregelen. Veiligheid begint hier!
Alles over veilig werken met gevaarlijke stoffen vind je hierHoe werk je veilig met gevaarlijke stoffen?
Neem de volgende maatregelen om zo veilig mogelijk te werk te gaan:
- Bronaanpak: Vervang gevaarlijke stoffen door minder schadelijke varianten waar mogelijk.
- Ventilatie: Zorg voor goede afzuiging op de werkplek.
- Persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM): Gebruik ademhalingsbescherming, handschoenen, brillen en geschikte kleding.
- Hygiëne: Niet eten, drinken of roken tijdens het werk en handen wassen voor elke pauze.
Registratie en etikettering van gevaarlijke stoffen
Gevaarlijke stoffen moeten worden geregistreerd in een stoffenregister. Werkgevers zijn verplicht een actueel overzicht bij te houden. Daarnaast moeten alle verpakkingen zijn voorzien van correcte etiketten en veiligheidsinformatiebladen (VIB).
Gevaarlijke stoffen en de RI&E
De risico’s van gevaarlijke stoffen moeten expliciet opgenomen zijn in de Risico-Inventarisatie en -Evaluatie (RI&E). Hierin staat welke stoffen aanwezig zijn, wat de blootstellingsrisico’s zijn, en welke maatregelen genomen worden. Gebruik hierbij erkende tools zoals de CHEPP RI&E-tool.
Maak gebruik van de CHEPP RI&E-toolWerken met gevaarlijke stoffen arbo
Om veiligheid te kunnen garanderen heeft de arbo een regelgeving voor gevaarlijke stoffen. Meer informatie over de exacte regels omgaan gevaarlijke stoffen vind je in artikel 4.2 van het Arbobesluit, artikel 3 van de Arbowet en artikel 4.4 van het Arbobesluit, en voor kankerverwekkende en mutagene stoffen in artikel 4.17 en 4.18 van het Arbobesluit.
Tips voor veilig werken met gevaarlijke stoffen
REACH-verordering en andere regelgeving
De REACH-verordening (Registratie, Evaluatie, Autorisatie en beperking van Chemische stoffen) is een Europese Unie verordening die is ontworpen om de gezondheid van mens en milieu te beschermen tegen de risico's van chemische stoffen. REACH trad in werking op 1 juni 2007 en heeft betrekking op alle chemische stoffen, niet alleen die gebruikt worden in industriële processen, maar ook die in ons dagelijks leven, zoals schoonmaakproducten, verf en artikelen zoals kleding, meubels en elektrische apparaten. Naast REACH zijn ook bepalingen uit het Arbobesluit van kracht, waaronder artikel 4.2 en 4.4 voor algemene stoffen, en 4.17-4.18 voor kankerverwekkende stoffen
Wat te doen als je in contact komt met gevaarlijke stoffen? Dit kun je doen!
Roep zo nodig een arts (en eventueel een bhv-er). Toon de verpakking van de stof.
Wat moet ik doen als ik met een gevaarlijke stof werk?
Veilig werken begint bij inzicht. Gevaarlijke stoffen zijn niet altijd zichtbaar, maar dat maken de risico’s er niet minder op. Door alert te zijn, de juiste informatie te gebruiken en hulpmiddelen zoals de SSA in te zetten, zorg je voor een veilige werkomgeving voor jezelf én je collega’s.
ArboTechniek: advies over werken met gevaarlijke stoffen
Heb je behoefte aan deskundig advies over veilig werken met gevaarlijke stoffen? Bij ArboTechiek kun je terecht voor diverse hulpmiddelen, praktijkdagen of advies op basis van jouw situatie. Ben je benieuwd hoe we jou kunnen helpen? Neem dan contact met ons op.
Vraag het onze experts